Đọc nhiều ngôn tình không tự động làm bạn đòi hỏi quá đáng trong tình yêu; vấn đề chỉ đến khi bạn đem những thứ truyện phải phóng đại để kể cho hay ra làm thước đo người thật. Có những kỳ vọng truyện dạy cho bạn rất đáng giữ, như được tôn trọng, được lắng nghe, được người kia nhớ mình không ăn hành. Và có những kỳ vọng sẽ làm bạn khổ, như mong người yêu đọc được ý nghĩ, hay coi ghen tuông là bằng chứng của tình yêu.
Bài này giúp bạn tách hai loại ấy ra, hiểu vì sao truyện phải cắt bỏ những ngày bình thường, và dùng chính việc đọc để biết mình thật sự muốn gì ở một người. Không có lời phán xét nào dành cho người đọc nhiều. Bạn được mơ, miễn là giấc mơ ấy làm bạn sống tốt hơn chứ không làm bạn bỏ lỡ người tốt.
Kỳ vọng nào lành, kỳ vọng nào làm khổ
Mong được tôn trọng: lành. Nếu đọc nhiều truyện có nam chính, nữ chính tôn trọng nghề nghiệp, gia đình, giới hạn của nhau, bạn có thêm hình mẫu để nhận ra mình xứng đáng với điều đó. Đây là kỳ vọng nên giữ, kể cả khi người khác bảo bạn khó tính.
Mong được lắng nghe: lành. Truyện hay đầy những chi tiết người này nhớ điều nhỏ của người kia. Mong một người để ý mình là bình thường. Chỉ cần nhớ rằng người thật để ý theo cách của họ, có khi không đúng cách bạn tưởng tượng.
Mong người kia đoán được ý mình: dễ làm khổ. Nhân vật trong truyện thường hiểu nhau mà không cần nói, vì người viết cho họ đọc được suy nghĩ của nhau. Ngoài đời, không nói thì người kia không biết, và giận vì họ không đoán ra là một vòng luẩn quẩn.
Mong những cử chỉ lớn liên tục: dễ làm khổ. Truyện cần cao trào nên có màn tỏ tình giữa mưa, chuyến bay xuyên đêm, món quà bất ngờ. Đời thật phần lớn là những việc nhỏ lặp lại. Một người rửa bát mỗi tối có thể thương bạn nhiều hơn một người tặng hoa mỗi tháng.
Mong người yêu ghen để chứng tỏ yêu: nên bỏ. Đây là kỳ vọng truyện hay cài vào mà không ai nhắc. Ghen nhẹ thì người ta hay có, nhưng coi ghen là thước đo dễ dẫn tới chấp nhận kiểm soát. Ban biên tập có một bài riêng về những dấu hiệu độc hại bị lãng mạn hoá.
Truyện cắt bỏ những ngày bình thường
Một truyện ba mươi chương kể lại có khi một năm, có khi mười năm, nhưng chỉ chọn những ngày đáng kể. Ngày cãi nhau, ngày làm lành, ngày gặp lại. Những ngày ngồi im ăn cơm, mỗi người lướt điện thoại, đi chợ mua hai bó rau thì bị cắt đi vì người đọc sẽ chán. Đó là kỹ thuật kể chuyện, không phải lời nói dối. Nhưng nếu đọc đủ nhiều, ta dễ quên rằng phần bị cắt mới là phần dài nhất của một cuộc yêu.
Hệ quả là khi tình yêu của mình bước vào những ngày bình thường, nhiều người thấy hụt hẫng, nghĩ rằng tình cảm đã nhạt, rằng người kia hết yêu. Thật ra có khi đó là lúc tình yêu bắt đầu đứng được trên chân mình. Người ta không còn phải cố gây ấn tượng, và bắt đầu thật sự quen nhau.
Có những truyện cố tình viết về chính phần bị cắt ấy. Ví dụ Sổ chi tiêu chung của căn hộ trả góp kể tình cảm của hai người bạn thân bằng những dòng trong sổ chi tiêu: tiền rèm cửa chia đôi, tô mì Quảng ăn trên sàn nhà trống không chia. Đọc kiểu truyện này giúp bạn tập nhìn thấy sự lãng mạn trong những thứ rất thường.
Trong truyện và ngoài đời: bảng đối chiếu
Bảng dưới không nhằm chê truyện. Truyện có quyền phóng đại để kể cho hay. Bảng chỉ giúp bạn biết khi mang một chi tiết ra đời thật thì nó có nghĩa gì.
| Trong truyện | Vì sao truyện viết thế | Ngoài đời nên hiểu là |
|---|---|---|
| Nam chính lạnh lùng nhưng chỉ dịu dàng với mình | Tạo cảm giác được chọn, được đặc biệt | Người tử tế thường tử tế với cả người khác, kể cả người phục vụ |
| Hiểu nhau không cần nói | Người viết cho nhân vật đọc được nội tâm | Cần nói ra điều mình muốn, rõ ràng và sớm |
| Tỏ tình giữa đám đông, giữa mưa | Cần một cao trào đáng nhớ | Lời nói ở chỗ riêng, đúng lúc, cũng là lãng mạn |
| Giàu có, giải quyết mọi chuyện bằng tiền | Cho người đọc một giấc mơ nhẹ nhõm | Cách người đó tiêu tiền và chia sẻ việc nhà quan trọng hơn số tiền |
| Ghen dữ dội, cấm đoán | Tạo xung đột, căng thẳng | Kiểm soát là dấu hiệu cần cảnh giác, không phải dấu hiệu yêu |
| Chờ một người mười năm | Đề cao chung thuỷ | Chung thuỷ đáng quý, nhưng đừng để chờ một người làm mình bỏ lỡ cuộc đời |
Đọc bảng này, bạn có thể thấy có vài hàng mình đã từng mong. Không sao cả. Biết mình mong gì đã là một nửa việc; nửa còn lại là tự hỏi điều ấy có làm mình hạnh phúc ngoài đời không.
Mộng mơ cũng có chỗ có ích
Nói về kỳ vọng quá cao dễ khiến người ta nghĩ rằng mơ mộng là lỗi. Không phải vậy. Những người đọc nhiều thường có vốn từ phong phú hơn để gọi tên cảm xúc, biết đặt mình vào vị trí người khác, và có hình dung rõ hơn về một mối quan hệ tử tế trông ra sao. Đó là những thứ rất có ích khi yêu thật.
Truyện cũng giúp người đọc tập trước những tình huống khó: gặp lại người cũ, ra mắt gia đình người yêu, nói lời từ chối, xin lỗi sau một trận cãi. Bạn đã thấy nhân vật làm sai, làm đúng, và cái giá của từng cách. Khi đến lượt mình, bạn có sẵn vài kịch bản để chọn thay vì luống cuống.
Vì vậy câu hỏi không phải là nên mơ ít đi, mà là mơ về điều gì. Mơ được tôn trọng, được ở cạnh một người giữ lời, được cùng nhau làm một việc có ý nghĩa thì cứ mơ, những giấc mơ ấy kéo bạn về phía người tốt. Mơ về một người sẽ đến cứu mình khỏi mọi chuyện, đoán trước mọi điều mình muốn, thì nên nhận ra đó là giấc mơ để đọc, không phải để chờ.
Khi người thật không giống nam chính
Có một nỗi buồn khá phổ biến trong người đọc ngôn tình lâu năm: người yêu ngoài đời không giống bất kỳ nam chính nào. Anh không nhớ ngày kỷ niệm, không biết nói câu ngọt, không có biệt thự ven hồ. Rồi so sánh dần thành thất vọng, thất vọng dần thành cáu, mà người kia không hiểu mình đã làm sai điều gì.
Một cách nhìn khác là đổi câu hỏi. Thay vì hỏi anh có giống nam chính không, hãy hỏi anh có làm những việc mà nam chính trong những truyện mình thích nhất đã làm không, xét ở cái lõi. Nam chính bạn mê vì anh ta dữ dằn, hay vì anh ta ở lại khi nữ chính ốm? Vì anh ta giàu, hay vì anh ta tôn trọng công việc của cô? Rất nhiều người phát hiện ra cái lõi mình thật sự yêu trong nhân vật lại có sẵn ở người bên cạnh, chỉ là trong lớp áo bình thường.
Một truyện trong kho nói rất rõ điều này là Ba trăm cây số trong cabin xe tải: một người chồng nói đúng ba câu trong buổi xem mắt, ở nhà mỗi bữa cơm không quá mười câu, mà mọi việc anh làm trên chuyến xe ba trăm cây số đều là cách thương người khác của anh. Truyện không bảo bạn chấp nhận mọi sự im lặng, chỉ bảo bạn nhìn kỹ trước khi kết luận.
Dùng truyện để biết mình muốn gì
Việc đọc nhiều có thể trở thành một công cụ hiểu mình nếu bạn chịu dừng lại hỏi. Thử làm như sau trong một tháng:
- Mỗi khi một chi tiết trong truyện làm bạn rung động, ghi lại chi tiết đó trong một câu.
- Bên cạnh, ghi vì sao: vì được bảo vệ, được thấu hiểu, được chọn, được tự do, được cười.
- Cuối tháng đọc lại danh sách, gạch chân những chữ "vì sao" lặp lại nhiều nhất.
- Gạch riêng những chi tiết dính tới kiểm soát, ghen, ép buộc, rồi tự hỏi vì sao mình từng thấy chúng hấp dẫn.
- Viết ba điều bạn thật sự cần ở một người, bằng lời của mình, không dùng chữ trong truyện.
- So ba điều ấy với mối quan hệ hiện tại, hoặc với người bạn đang để ý, một cách công bằng.
Nhiều người làm bài tập này nhận ra mình không cần một tổng tài, mình cần một người nói thật và giữ lời. Biết rõ như vậy giúp bạn bớt thất vọng vì những thứ không quan trọng, và bớt bỏ qua những thứ quan trọng.
Nói chuyện kỳ vọng với người yêu mà không thành so sánh
Nếu bạn muốn người yêu hiểu điều mình mong, cách nói quan trọng không kém điều được nói. Vài gợi ý:
- Nói bằng nhu cầu của mình chứ không bằng nhân vật: "em muốn được nghe anh hỏi hôm nay em thế nào" dễ nghe hơn "sao anh không được như nam chính".
- Chọn một việc cụ thể, nhỏ, làm được trong tuần này, thay vì một mong ước lớn mơ hồ.
- Hỏi lại người kia mong gì ở mình. Kỳ vọng là đường hai chiều.
- Nếu muốn, rủ người yêu đọc chung một truyện ngắn rồi kể cho nhau nghe chi tiết mình thích, đó là cách nói gián tiếp nhưng dễ chịu.
- Chấp nhận rằng có những điều người kia sẽ làm theo cách khác. Đúng tinh thần quan trọng hơn đúng kịch bản.
Nếu những cuộc nói chuyện về kỳ vọng thường xuyên thành cãi vã, hoặc bạn thấy mình luôn phải nhỏ lại để vừa với người kia, đó là lúc nên nhờ một người tin cậy hoặc chuyên gia tư vấn tình cảm cùng nhìn lại.
Câu hỏi thường gặp
Đọc nhiều ngôn tình có làm mình khó yêu ngoài đời không?
Không nhất thiết. Nhiều người đọc ngôn tình vẫn yêu rất bình thường. Khó khăn chỉ đến khi bạn dùng những chi tiết truyện phải phóng đại, như đọc được ý nghĩ hay cử chỉ lớn liên tục, làm thước đo cho người thật.
Kỳ vọng nào trong tình yêu là hợp lý?
Được tôn trọng, được lắng nghe, được nói thật, được an toàn và được là chính mình là những kỳ vọng hợp lý. Những kỳ vọng cần xem lại là mong người kia đoán được ý mình, mong cử chỉ lớn liên tục, hoặc coi ghen tuông là bằng chứng yêu.
Làm sao để không so sánh người yêu với nhân vật trong truyện?
Hãy tìm cái lõi mình thích ở nhân vật, như sự chung thuỷ hay tôn trọng, rồi xem người thật có cái lõi đó dưới hình thức nào. So cái lõi công bằng hơn so lớp vỏ như tiền bạc, ngoại hình, câu nói ngọt.
Có nên bỏ đọc ngôn tình để bớt mộng mơ?
Không cần. Mộng mơ không có lỗi, và truyện hay có thể nhắc bạn mình xứng đáng được đối xử tốt. Điều nên làm là đọc có ý thức, nhận ra chi tiết nào là để kể cho hay và chi tiết nào đáng mang ra đời thật.
Người yêu không lãng mạn như trong truyện thì có phải hết yêu?
Không hẳn. Nhiều người thể hiện tình cảm bằng việc làm hơn lời nói: đón đưa, sửa đồ, nhớ thuốc men. Hãy nói rõ điều bạn cần và quan sát họ đáp lại thế nào trước khi kết luận về tình cảm của họ.
Khi nào kỳ vọng của mình là dấu hiệu cần nhờ người giúp?
Nếu bạn thường xuyên thất vọng, buồn kéo dài, hoặc thấy mình chấp nhận bị kiểm soát vì nghĩ đó là yêu, hãy nói chuyện với một người tin cậy hoặc chuyên gia tư vấn. Đó là cách chăm sóc bản thân, không phải dấu hiệu yếu đuối.
