Nam phụ si tình là người đàn ông thứ hai trong một truyện ngôn tình: thường tử tế, chu đáo, xuất hiện đúng lúc nữ chính khó khăn, yêu cô bền bỉ, nhưng không phải là người cô chọn. Nhiều người đọc thương nam phụ hơn cả nam chính, đến mức có hẳn một cách nói vui là “hội chứng nam phụ”, chỉ cảm giác cứ đọc truyện là lại đứng về phía người thua cuộc.
Vì sao một nhân vật được viết để không được chọn lại chiếm được nhiều tình cảm như vậy? Và si tình đến mức nào thì còn là đẹp, đến mức nào thì thành đáng sợ? Bài này bàn về sức hút của nam phụ si tình, một góc nhìn hiếm khi chính nam phụ là người kể chuyện, lằn ranh giữa chờ đợi và bám đuổi, và cách đọc nam phụ mà không mang về những hình mẫu sai.
Nam phụ si tình là ai
Trong cấu trúc quen của ngôn tình, nam phụ thường xuất hiện vào một trong hai thời điểm. Hoặc anh đã ở đó từ trước, là bạn thân, là người hàng xóm, là người thầm thương nữ chính nhiều năm, và nam chính là người đến sau. Hoặc anh xuất hiện khi nữ chính đang tổn thương vì nam chính, và trở thành chỗ dựa.
Tính cách của anh thường đối lập với nam chính. Nam chính lạnh thì nam phụ ấm. Nam chính kiêu thì nam phụ khiêm tốn. Nam chính làm cô khóc thì nam phụ lau nước mắt. Sự đối lập này có chủ đích: nó buộc nữ chính, và cả người đọc, phải chọn giữa cảm giác an toàn và cảm giác rung động.
Điểm đặc biệt của nam phụ si tình là anh yêu mà không đòi hỏi. Anh giúp mà không kể công, chờ mà không trách, và khi bị từ chối thì lùi lại. Chính sự không đòi hỏi ấy làm người đọc thương, vì nó hiếm, cả trong truyện lẫn ngoài đời.
Vì sao người đọc hay đứng về phía nam phụ
Anh tử tế một cách nhìn thấy được. Trong khi nam chính hay phải được giải mã, nam phụ tử tế rõ ràng: chở mẹ cô đi khám, kèm em cô học, che mưa cho cô dọn hàng. Người đọc không cần đoán anh có thương cô không.
Anh có mặt lúc khó. Nam phụ thường xuất hiện khi nữ chính đang ở đáy. Người đọc nhớ ai ở bên mình lúc khó, và nhân vật cũng vậy.
Anh không làm ai đau. Với những người đọc đã mệt vì những nam chính lạnh nhạt, cộc cằn, nam phụ là một hơi thở dễ chịu.
Nỗi buồn của người không được chọn. Ai cũng từng có lúc không được chọn: một lần yêu đơn phương, một lần trượt một vị trí. Nam phụ chạm vào ký ức đó, và người đọc thương anh như thương chính mình ngày trước.
Câu hỏi về sự công bằng. Người đọc hay thắc mắc: người tốt như vậy sao lại thua? Câu hỏi ấy không có đáp án trong truyện, và nó làm nam phụ ở lại lâu trong trí nhớ.
Khi chính nam phụ là người kể chuyện
Phần lớn ngôn tình kể từ phía nữ chính hoặc cặp đôi chính, nên nam phụ chỉ được nhìn từ bên ngoài. Người đàn ông thứ hai ở Quỳnh Lưu làm ngược lại, và đó là lý do truyện ngắn ba chương này đáng đọc với bất kỳ ai từng thương một nam phụ.
Người kể là thầy giáo dạy văn ở trường cấp hai của xã biển, ba mươi tư tuổi, chưa vợ, tự nhận mình chậm nói, chậm quyết, chậm cả lúc đứng trước người con gái mình thích suốt mấy năm. Người yêu cũ của cô bán cá đi tàu cá viễn dương rồi bặt tin ba năm, cả làng tin anh đã chết. Thầy giáo giúp cô theo những cách rất nhỏ: kèm em trai cô ôn thi không lấy tiền, chở mẹ cô đi khám mắt, mang áo mưa ra chợ đứng che cho cô dọn sạp. Rồi cô nhận lời cưới. Hai tuần trước ngày cưới, người kia trở về, gầy rộc, mất ba cái răng.
Điều làm truyện khác là giọng kể. Người đàn ông thứ hai không than thở, không trách ai. Anh nói ngay từ đầu rằng anh biết mình là người đến sau và chấp nhận điều đó. Đọc truyện, người ta không chỉ thương anh, mà còn hiểu được một kiểu yêu ít khi được kể: yêu như một sự tử tế bền bỉ, không đòi được đáp lại bằng mọi giá.
Người tốt đứng đúng chỗ mà lòng người kia chưa đúng
Có một kiểu nam phụ khác, khó hơn để thương mà cũng khó hơn để ghét: người hôn phu tử tế. Anh không thầm thương ai, anh đã được chọn, đã sắp cưới. Vấn đề chỉ là trái tim của nữ chính vẫn còn để lại ở một nơi khác.
Trong Hũ mạch nha nấu đêm hăm mốt, mười năm sau khi rời xóm lò nha ở Quảng Ngãi, nữ chính chỉ còn bốn tháng là đám hỏi với một bác sĩ tử tế. Chương đầu cho thấy anh rõ nét: vừa hết ca trực ba mươi tiếng, chưa ngủ, ghé qua chỉ để chở cô ra ga, đặt hũ mạch nha lại chỗ cũ cẩn thận như đặt một đứa nhỏ vừa ngủ, rồi bàn chuyện mở hũ ở tiệc cưới mời khách mỗi người một muỗng. Một người như vậy không có lỗi gì. Và chính vì anh không có lỗi, câu chuyện của nữ chính trở nên khó.
Kiểu nam phụ này buộc người đọc đối diện với một sự thật không dễ chịu: tình yêu không phải là phần thưởng cho người tốt nhất. Người ta có thể tốt với nhau, hợp với nhau, mà vẫn không phải là người của nhau. Truyện viết tốt sẽ tôn trọng người hôn phu tử tế đến cùng, không biến anh thành kẻ xấu để nữ chính dễ rời đi.
Si tình lành mạnh và si tình đáng sợ
Đây là chỗ cần đọc tỉnh táo. Không phải nam phụ nào được gắn chữ si tình cũng là hình mẫu đẹp. Có những hành vi trong truyện được gọi là si tình mà ngoài đời là bám đuổi, quấy rối.
| Hành vi | Si tình lành mạnh | Si tình đáng sợ |
|---|---|---|
| Khi bị từ chối | Chấp nhận, lùi lại, vẫn cư xử tử tế | Không chấp nhận, tiếp tục theo, gây áp lực |
| Khi giúp đỡ | Giúp mà không đòi đáp lại | Giúp rồi nhắc công, coi đó là lý do để được yêu |
| Khi nữ chính có người khác | Tôn trọng lựa chọn, có thể buồn | Phá đám cưới, nói xấu người kia, dọa tự hại |
| Thông tin cá nhân | Chỉ biết những gì cô kể | Theo dõi lịch trình, xuất hiện ở mọi nơi cô đến |
| Thời gian chờ | Chờ trong lặng lẽ, vẫn sống đời mình | Dừng cả đời mình lại, bắt cô chịu trách nhiệm |
Cột bên phải ngoài đời là dấu hiệu của sự ám ảnh và kiểm soát, không phải tình yêu chung thuỷ. Một người không chấp nhận chữ không, dù dịu dàng đến đâu, là một người cần được giữ khoảng cách. Nếu bạn là phụ huynh, đây là một điểm đáng bàn với con khi con đọc truyện có nam phụ theo đuổi dai dẳng.
Tình tay ba không có kẻ xấu
Ngôn tình Việt viết mới hay làm một điều mà truyện mạng ít làm: dựng tình tay ba mà không ai trong ba người là kẻ xấu. Không có nam phụ thủ đoạn, không có nam chính bội bạc, chỉ có ba người tử tế đứng ở ba chỗ khác nhau của thời gian.
Tấm chiếu cưới dệt một mình ở Nga Sơn là một ví dụ. Năm bảy tuổi, cô bé cắn cậu bạn chảy máu cổ tay vì cậu dám nói mẹ cô đi Đài Loan có khi không về. Hai mươi năm sau, vết sẹo vẫn còn, và anh vừa dệt xong cho cô một tấm chiếu cưới để cô lấy người khác, chừa lại đúng một gang. Người đàn ông cô sắp cưới không cần xuất hiện nhiều để người đọc biết đây là một câu chuyện day dứt chứ không phải một cuộc tranh giành.
Kiểu tình tay ba này để lại một dư vị khác hẳn. Người đọc không có ai để ghét, nên phải ngồi với nỗi tiếc. Và nỗi tiếc ấy thường thật hơn mọi cơn giận.
Khi nam phụ được trao một đời sống riêng
Người đọc thương nam phụ thường có chung một mong ước: anh ấy cũng phải được hạnh phúc. Có tác giả đáp lại bằng cách viết thêm một truyện riêng cho nam phụ, để anh gặp một người khác, ở một thời điểm khác, và lần này là nhân vật chính. Có tác giả chọn cách nhẹ hơn: vài dòng ở chương cuối cho thấy anh đã đi tiếp, đã có nghề, có bạn, có một buổi sáng bình yên.
Cả hai cách đều cho thấy một điều: nam phụ được viết tốt là người có đời sống ngoài nỗi chờ. Nếu suốt truyện anh chỉ tồn tại để yêu nữ chính, để có mặt khi cô khóc, thì dù anh tử tế đến đâu, anh vẫn chỉ là một công cụ của cốt truyện. Nếu anh có học trò để dạy, có mẹ già để chăm, có một nỗi lo nghề nghiệp, thì sự lặng lẽ của anh mới có trọng lượng, vì người đọc biết anh đang hy sinh một phần đời thật.
Người thầy giáo trong câu chuyện ở Quỳnh Lưu là một ví dụ: trước khi là người đàn ông thứ hai, anh là thầy giáo của cả xã, người kèm học trò không lấy tiền, người cả làng tin. Chính vì anh có chỗ đứng riêng như vậy, việc anh chấp nhận đứng sau một người khác trở nên đáng nể chứ không đáng thương.
Đọc nam phụ cho đúng
Thương nam phụ là một phần dễ thương của việc đọc ngôn tình. Vài lưu ý để giữ nó dễ thương:
- Thương sự tử tế của anh, nhưng đừng mang khuôn chờ đợi là yêu ra đời thật. Người ngoài đời không nên phải đợi ai mười năm.
- Để ý cách anh phản ứng với chữ không. Đó là thước đo rõ nhất giữa si tình và ám ảnh.
- Đừng ghét nữ chính chỉ vì cô không chọn anh. Không chọn một người tốt không phải là tội.
- Nếu thấy mình hay đứng về phía người không được chọn, đó có khi là dấu hiệu bạn quý sự ổn định và tử tế hơn sự rung động. Một điều tốt để biết về chính mình.
- Tìm đọc những truyện cho nam phụ một đời sống trọn vẹn, có nghề, có bạn, có niềm vui, không chỉ có nỗi chờ.
Nam phụ si tình được yêu vì anh nhắc người đọc rằng sự tử tế vẫn đáng quý kể cả khi nó không được đền đáp. Giữ lấy điều ấy, và để lại phần còn lại trong truyện.
Câu hỏi thường gặp
Hội chứng nam phụ là gì?
Là cách nói vui của người đọc để chỉ việc hay thương, hay đứng về phía nam phụ hơn nam chính. Thường vì nam phụ tử tế rõ ràng, có mặt lúc khó và không làm ai đau.
Vì sao tác giả hay cho nam phụ thua?
Vì ngôn tình có cặp đôi chính từ đầu, và nam phụ thường được dựng để thử thách lựa chọn của nữ chính. Có tác giả viết thêm truyện riêng cho nam phụ để bù lại tình cảm của người đọc.
Si tình trong truyện có phải là chung thuỷ không?
Si tình lành mạnh gần với chung thuỷ: chờ trong lặng lẽ, tôn trọng lựa chọn của người kia. Nhưng si tình không chấp nhận lời từ chối, theo dõi, gây áp lực là ám ảnh, ngoài đời cần giữ khoảng cách.
Có truyện nào để nam phụ được chọn không?
Có. Một số truyện cố ý lật khuôn, để người đàn ông thứ hai hoá ra là người phù hợp. Muốn biết mà không lộ nội dung, bạn có thể hỏi cộng đồng truyện có phải kiểu đổi nam chính hay không.
Phụ huynh nên nói gì khi con mê nam phụ bám đuổi?
Hỏi con thích anh ta ở điểm nào, rồi cùng con tách sự tử tế đáng quý ra khỏi những hành vi như theo dõi, không chấp nhận lời từ chối. Giúp con biết rằng ngoài đời, chữ không phải được tôn trọng.
